Klasa filtracji określa skuteczność filtra w zatrzymywaniu cząstek zanieczyszczeń znajdujących się w powietrzu. Informuje, jak skutecznie filtr ogranicza przedostawanie się określonych frakcji cząstek wraz ze strumieniem powietrza.
Warto jednak pamiętać, że sama klasa filtracji nie oznacza, że jeden filtr jest po prostu „lepszy” od drugiego. Określa ona skuteczność filtracji w odniesieniu do określonych wielkości cząstek i warunków badania. Przy wyborze filtra należy więc uwzględnić nie tylko wymagany poziom filtracji, ale również parametry instalacji i warunki jej pracy.
Grupy filtrów powietrza
W praktyce filtry powietrza można podzielić według ich funkcji w instalacji na:
filtry wstępne
filtry dokładne
filtry wysokoskuteczne.
Taki podział ma charakter użytkowy i nie zastępuje klasyfikacji określonej w konkretnych normach.
Filtry wstępne
Filtry wstępne służą przede wszystkim do zatrzymywania większych cząstek pyłu, kurzu, włókien i innych zanieczyszczeń, zanim powietrze trafi do kolejnych stopni filtracji. Ich zadaniem jest również ochrona dokładniejszych i droższych filtrów znajdujących się dalej w instalacji. Przykładem takiego filtra wstępnego jest prefiltr do lakierni mata G3 w rolce
Do starszej klasyfikacji EN 779 należały tutaj klasy G1-G4. W obecnym systemie ISO 16890 ich odpowiednikiem funkcjonalnym jest grupa ISO Coarse, choć nie można traktować poszczególnych klas G jako prostych odpowiedników konkretnych wartości ISO.
Filtry dokładne
Filtry dokładne zatrzymują znacznie drobniejsze cząstki niż filtry wstępne. Stosuje się je między innymi jako główny stopień filtracji w instalacjach wentylacyjnych i klimatyzacyjnych oraz jako zabezpieczenie przed drobnymi pyłami przed filtrami wysoko skutecznymi.
W starszej normie EN 779 należały do nich klasy M5, M6 oraz F7-F9. W ISO 16890 skuteczność takich filtrów opisuje się przede wszystkim za pomocą grup ISO ePM10, ISO ePM2,5 i ISO ePM1.
Filtry wysoko skuteczne
Filtry wysokoskuteczne są przeznaczone do zastosowań, w których wymagane jest bardzo skuteczne usuwanie drobnych cząstek z powietrza. W tej grupie znajdują się EPA, HEPA i ULPA.
Klasy filtracji według ISO 16890
W przypadku filtrów powietrza stosowanych w wentylacji i klimatyzacji podstawą klasyfikacji jest obecnie norma ISO 16890, która wyróżnia cztery główne grupy filtrów:
ISO Coarse – filtracja zgrubna,
ISO ePM10 – skuteczność filtracji określana dla frakcji cząstek PM10,
ISO ePM2,5 – skuteczność filtracji określana dla frakcji cząstek PM2,5,
ISO ePM1 – skuteczność filtracji określana dla frakcji cząstek PM1 .
W oznaczeniu ISO ePM podawana jest również wartość skuteczności filtracji, np. ISO ePM1 65%. Im wyższa wartość procentowa, tym większa skuteczność filtra względem danej frakcji cząstek.
ISO Coarse
ISO Coarse obejmuje filtry, których skuteczność nie osiąga poziomu wymaganego do zaklasyfikowania ich do grup ePM10, ePM2,5 lub ePM1. Są one stosowane przede wszystkim do filtracji zgrubnej i jako pierwszy stopień filtracji.
ISO ePM10
Filtry oznaczone jako ISO ePM10 są klasyfikowane na podstawie skuteczności zatrzymywania cząstek z frakcji PM10, czyli cząstek o średnicy aerodynamicznej do około 10 µm.
ISO ePM2,5
ISO ePM2,5 odnosi się do skuteczności zatrzymywania cząstek o średnicy aerodynamicznej do około 2,5 µm. Są to cząstki mniejsze niż te uwzględniane w grupie PM10, dlatego ich skuteczne zatrzymywanie wymaga odpowiednich właściwości materiału filtracyjnego.
ISO ePM1
ISO ePM1 określa skuteczność filtra względem cząstek o średnicy aerodynamicznej do około 1 µm. Jest to najmniejsza z podstawowych frakcji uwzględnianych w klasyfikacji ISO 16890.
Co oznacza np. ISO ePM1 80% ?
Oznaczenie ISO ePM1 80% informuje, że filtr osiągnął określoną skuteczność względem frakcji cząstek PM1 w badaniu przeprowadzonym zgodnie z ISO 16890. Wartość procentowa jest więc istotnym elementem oznaczenia – samo określenie ePM1 nie mówi jeszcze, jak wysoka jest skuteczność filtra.
ISO 16890 a PN-EN 779 – co zmieniło się w klasyfikacji filtrów powietrza?
Często można jeszcze spotkać oznaczenia G4, M5, M6, F7, F8 czy F9 w dokumentacji technicznej, starszych projektach i opisach urządzeń. Są to oznaczenia związane z wcześniejszą normą EN 779.
Obecnie filtry do wentylacji ogólnej klasyfikuje się według ISO 16890. Nie istnieje jednak dokładna, uniwersalna tabela konwersji, w której np. F7 zawsze odpowiadałoby jednej konkretnej wartości ISO ePM1. Filtry należące wcześniej do tej samej klasy EN 779 mogą po badaniu według ISO 16890 uzyskać różne wartości ePM, zależnie m.in. od zastosowanego materiału filtracyjnego i wyników badania.
Nie istnieje jednak dokładna, uniwersalna tabela konwersji typu “F7 = zawsze ISO ePM1 60%. Ten sam filtr oznaczony dawniej jako F7 może po badaniu według ISO 16890 uzyskać różne wartości ePM, zależnie między innymi od zastosowanego materiału filtracyjnego.
Dla przykładu klasa F5, która w wydaniu z 2012 roku została zastąpiona klasą M5. Między innymi dlatego filtry sufitowe do kabin lakierniczych, takie jak filtr sufitowy V600 F5 w rolce, są opisywane klasą F5.
Porównanie normy EN 779 a ISO 16890
Jak dobrać klasę filtracji do instalacji?
Dobór filtra nie powinien zaczynać wyłącznie od pytania “jaka jest najwyższa dostępna klasa”. Najpierw trzeba określić, co filtr ma zatrzymywać i jakie wymagania ma spełniać cała instalacja.
Przy wyborze filtra warto uwzględnić:
rodzaj i wielkość zanieczyszczeń,
wymaganą jakość powietrza,
przeznaczenie pomieszczenia,
wydajność przepływu powietrza,
dopuszczalny spadek ciśnienia,
miejsce montażu filtra,
sposób pracy instalacji,
wymagania producenta urządzenia,
częstotliwość i sposób wymiany filtrów.
W instalacji często stosuje się kilka stopni filtracji. Filtr wstępny zatrzymuje większe zanieczyszczenia i chroni kolejny stopień, natomiast filtr dokładny odpowiada za zatrzymywanie drobniejszych cząstek. Stopnie filtracji są podstawą dobrze zaprojektowanego m.in. systemu wentylacji w lakierniach. W instalacjach o szczególnie wysokich wymaganiach może występować dodatkowo filtr wysokoskuteczny EPA, HEPA lub ULPA.
Dobór konkretnej klasy powinien wynikać więc z wymagań instalacji, a nie wyłącznie z porównania nazw klas. Nie bez znaczenia jest również powierzchnia filtra i jego opór przepływu. Filtr o wyższej skuteczności może powodować większy spadek ciśnienia, dlatego jego dobór powinien uwzględniać możliwości wentylatora i wymagany przepływ powietrza.
Jeśli nie wiesz jaki wybrać filtr skorzystaj z naszego poradnika – Jak dobrać filtry do kabiny lakierniczej?
Podział filtrów powietrza ze względu na budowę
Klasa filtracji określa skuteczność, natomiast budowa filtra mówi o tym, w jaki sposób został wykonany i jaką powierzchnię filtracyjną wykorzystuje.
W instalacjach wentylacyjnych można spotkać między innymi:
Filtry płaskie
Filtr powietrza wykonany jest z płaskiego materiału filtracyjnego umieszczonego w ramie. Konstrukcja jest prosta i znajduje zastosowanie przede wszystkim jako filtracja wstępna.
Filtry kasetowe
Materiał filtracyjny jest odpowiednio składany lub formowany i umieszczany w kasecie. Dzięki zwiększeniu powierzchni filtracyjnej możliwe jest uzyskanie odpowiedniej skuteczności przy zachowaniu stosunkowo kompaktowych wymiarów przy zastosowaniu filtrów kasetowych.
Filtry kieszeniowe
Materiał filtracyjny tworzy kilka lub kilkanaście kieszeni. Taka konstrukcja pozwala uzyskać dużą powierzchnię filtracyjną przy niewielkiej powierzchni czołowej filtra.
Filtry kieszeniowe mogą być stosowane jako filtry wstępne lub dokładne, w zależności od zastosowanego materiału filtracyjnego i uzyskanej skuteczności filtracji. Stosuje się je między innymi jako filtry w klimatyzacjach i wentylacjach
Filtry kompaktowe
W filtrach kompaktowych materiał filtracyjny jest odpowiednio składany, dzięki czemu duża powierzchnia filtracyjna mieści się w niewielkiej obudowie. Konstrukcje tego typu znajdują zastosowanie tam, gdzie istotne są jednocześnie skuteczność, przepływ powietrza i ograniczona przestrzeń montażowa.
Filtry wysoko skuteczne
Filtry wysokoskuteczne EPA, HEPA i ULPA mogą mieć konstrukcję kasetową lub kompaktową. Ze względu na bardzo wysokie wymagania dotyczące skuteczności ich konstrukcja oraz sposób montażu muszą być odpowiednio dopasowane do zastosowania.
Jak często wymieniać filtr danej klasy?
Nie ma jednej zasady mówiącej, że filtr określonej klasy należy wymieniać na przykład co 3, 6 czy 12 miesięcy.
Częstotliwość wymiany zależy przede wszystkim od warunków pracy instalacji, a nie wyłącznie od klasy filtracji.
Na żywotność filtra powietrza wpływają między innymi:
stężenie pyłu i innych zanieczyszczeń w powietrzu,
ilość przepływającego powietrza,
czas pracy instalacji,
rodzaj materiału filtracyjnego,
powierzchnia filtracyjna,
konstrukcja filtra,
warunki otoczenia,
sposób eksploatacji,
stopień obciążenia filtra.
Wraz z zatrzymywaniem zanieczyszczeń rosną opory przepływu filtra. Dlatego w praktyce o konieczności wymiany często decyduje osiągnięcie dopuszczalnego spadku ciśnienia, a nie sam upływ określonej liczby miesięcy.
Warto regularnie kontrolować stan filtrów powietrza oraz różnicę ciśnienia przed i za filtrem, jeżeli instalacja jest wyposażona w odpowiedni pomiar. Pozwala to wymienić filtr wtedy, gdy jest to rzeczywiście potrzebne, zamiast kierować się wyłącznie sztywnym harmonogramem.
Wskazówki dotyczące sprawdzania stanów filtrów powietrza w kabinach lakierniczych znajedziesz w naszych artykułach:
Jak często wymieniać filtry w lakierni?
Jak rozpoznać zużyty filtr w kabiny lakierniczej?
Co określa klasa filtracji powietrza ?
Klasa filtracji określa przede wszystkim skuteczność filtra w zatrzymywaniu określonych frakcji cząstek, jednak sposób jej oznaczania zależy od zastosowanej normy.
W przypadku filtrów stosowanych w wentylacji ogólnej podstawą klasyfikacji jest norma ISO 16890, która wyróżnia grupy ISO Coarse, ISO ePM10, ISO ePM2,5 oraz ISO ePM1. Oznaczenia G1–G4, M5–M6 i F7–F9 odnoszą się do wcześniejszej normy EN 779 i nadal mogą pojawiać się w starszej dokumentacji technicznej. Z kolei filtry EPA, HEPA i ULPA są klasyfikowane według odrębnych wymagań normowych.
Przy wyborze filtra nie należy kierować się wyłącznie jego klasą. Znaczenie mają również konstrukcja filtra, wymagany przepływ powietrza, dopuszczalny spadek ciśnienia, warunki pracy instalacji oraz rodzaj i stężenie zanieczyszczeń. Najlepszy filtr to nie zawsze filtr o najwyższej klasie, lecz taki, który jest właściwie dobrany do konkretnego zastosowania.
Nie wiesz jak skutecznie dobrać odpowiedni filtr do twojego rozwiązania, branży lub obiektu? Skontaktuj się z nami!
E-mail: biuro@techniczne24.pl, Telefon: +48 720 807 036